Lola and the monorail

O Tom Tykwer γεννήθηκε το '65 στο Βούπερταλ, μια γερμανική πόλη στη Βόρεια Ρηνανία. Ο Τομ, είναι ένας γαμάτος σκηνοθέτης που έφτιαξε μια από τις πιο υπερσουπεργαμάτες ταινίες που 'χω δει ποτέ μου.  Όποιος δεν έχει δει το "Τρέξε Λόλα τρέξε" και δεν έχει ακούσει ούτε το σάουντρακ, τυφλός τα τ' ώτα τον τε νουν τα τ' όμματ' ει. 

 Στο Βούπερταλ γεννήθηκε το 1820 κι ο ένας μπαμπάς του Κομμουνιστικού Μανιφέστου  (Όχι ο  Καρλ, ο άλλος), και πέντε χρόνια αργότερα , ο μπαμπάς της Ασπιρίνας Μπάγιερ. 

Προς το τέλος εκείνου του αιώνα, αρχή αρχή του επόμενου,  γεννήθηκε και το απίθανο ιπτάμενο τρενάκι του Βούπερταλ , το Βούπερταλ Σβέμπεμπαν (Wuppertal Schwebebahn). 

Το Βούπερταλ Σβέμπεμπαν που παναπεί "Το μονόραγο του Βούπερταλ"  σχεδιάστηκε απ' τον Eugen Langen αρχικά για στηθεί στο Βερολίν. Τελικά όμως,  στο Βούπερταλ στήθηκε κι άρχισε να κυκλοφορεί από  το 1901. 

Έχει 20 σταθμούς και 13κάτι χιλιόμετρα μήκος. Οι ράγες στηρίζονται σε μια χεβυμεταλοκατασκευή, ένα μέρος της διαδρομής αεροτσουλάει στα δώδεκα μέτρα πάνω απ΄το έδαφος, ενώ εν'άλλο, στα ίδια μέτρα πάνω απ' τον ποταμό Wupper.  Η ταχύτητά του είναι γύρω στα 60 χιλιόμετρα την ώρα και μπορεί να μεταφέρει καμιά εκατοστή επιβάτες. 

Τ'  αεροτρενάκι του Βούπερταλ που εκτός του ότι είναι απ' τις πιο εντυπωσιακές σιδηροκατασκευές του κόσμου, την έβγαλε  καθαρή στους δυο παγκόσμιους πολέμους. 

Και βέβαια οι Γερμανοί,  αντί να το καταργήσουν όπως κάνουν διάφοροι άλλοι (ονόματα δε λέμε) λαδώσανε τις ράγες, ανακαινίσανε σταθμούς και βαγονάκια, επισκευάσανε ό,τι ήθελε επισκευή και σήμερις το αρχαιότερο αερότρενο του κόσμου όχι μόνο δεν έγινε σκουριές και παλιοσίδερα ή καδράκι ΝαΧαμεΝαΛέγαμε, αλλά βόλεψε μια χαρά ,  στα πηγαινέλα τους,  κατοίκους κι επισκέπτες της πόλης. 

 

 

Ιπτάμενα κι αμφίβια τρένα

Η τζαζ είναι στα φόρτε της, οι ντανταϊστές ξεσαλώνουν, μπουκάρουν και οι σουρεαλιστές, οι σουφραζέτες πλακώνονται με τους μπάτσους, η Ρωσία γίνεται Σοβιετική Ένωση, η Αμερική  ποτοαπαγόρευση κι ύστερα κραχ , κι  η Ιταλία κωλοχανείο. Aυτά, κι άλλα πολλά συμβαίνουν στους δυτικούς κόσμους τη δεκαετία του '20 ενώ παράλληλα, κάποιοι ονειρεύονται ένα άλλο τρένο εφικτό: 

Το αερότρενο ή εναέριος σιδηρόδρομος ή ιπτάμενο τρένο ή τρενοπλάνο είναι πρώτη μούρη στις σελίδες επιστημονικής φαντασίας και σε περιοδικά όπως το Popular Science (τα 'χουμε ξαναπεί για τούτο) και το Modern Mechanix. 

 

 Κι ενώ όλα αυτά τα φανταζότανε οι Αμερικάνοι, σκάνε κι οι σοβιετικοί  που ονειρεύονται "το τρένο των ονείρων μας", ένα τρενοβαπόρι που θα ενώνει τις όχθες των μεγάλων ποταμών και (γουάου!) τη Σιβηρία με την Αλάσκα. 

Κατά την προσωπική μου άποψη, η ιδέα του τρενοβάπορου προέκυψε επειδή οι Σοβιετικοί αρχικά ήτανε τεμπελχανάδες και βαριότανε να σκάβουν τούνελ και να χτίζουν γέφυρες. Την επόμενη δεκαετία όμως, που  εμφανίστηκε ο Αλεξέη (ο γνωστός και ως Σταχάνωφ) κοπήκανε οι τεμπελιές,  τ' αραλίκια και τα τρένα των ονείρων  τους . 

Και ζήσαν αυτοί καλά -χτίζοντας και σκάβοντας μέχρι να σκάσουνε,  κι εμείς καλύτερα...

Fahrenheit 451

 Τα βιβλία απαγορευμένα, η μνήμη και η γνώση έγκλημα και η τηλεθέαση υπέρτατο αγαθό... Αυτή είναι η κοινωνική συνθήκη στο Fahrenheit 451 που παναπεί, τη θερμοκρασία που καίγεται το χαρτί. 

Αρχικά κυκλοφόρησε το 1947 με τίτλο " Bright Phoenix" και ήταν μια μικρή ιστοριούλα. Στη συνέχεια εμπλουτίστηκε και ξαναβγήκε το 1951 με τίτλο " The Fireman". Ως Fahrenheit 451 κυκλοφόρησε το 1953 όταν πια παραεμπλουτίστηκε κι έγινε μυθιστόρημα. 

 Περιγράφοντας ένα  φανταστικό κόσμο απόλυτης δυστυχίας, μια δυστοπία, όπως λέγεται απ' τους ειδικούς, το μυθιστόρημα του Ray Bradbury μαζί με το "1984" του Orwell και το " Brave New World" του Huxley  θα μπορούσαν να είναι  τριλογία  πάνω στον ολοκληρωτισμό ενός μέλλοντος ελεγχόμενου από τα τηλεοπτικά μέσα και την πολιτική της καταστολής στ' όνομα της κοινωνικής ειρήνης,  παύλα,  ασφάλειας. Το μυθιστόρημα κυκλοφόρησε μεσούντος του  μακαρθισμού και παρόλο που το υπονοούμενο πιο σαφές δε γίνεται, οι μάγκες δεν το 'πιάσαν,  κι έτσι γλύτωσε απ' την πυρά. 

Ο Montag , ο πρωταγωνιστής ,   δουλεύει στην πυροσβεστική υπηρεσία που, παρεμπιπτόντως έχει για σήμα τη σαλαμάντρα επειδή και καλά οι σαλαμάντρες δεν καίγονται. 

 Η δουλειά της πυροσβεστικής βέβαια δεν είναι αυτή που ξέρουμε αλλά να ψάχνει διάφορους περίεργους που διαβάζουν βιβλία και στη συνέχεια να μπουκάρει στα σπίτια τους να τα καίει. 

 Η καθημερινότητα είναι μες τη μιζέρια αλλά κανείς δε δείχνει να έχει συνείδηση  του πράγματος. Οι ανθρώπινες σχέσεις είναι τελείως gtp ,  η ρουφιανιά τρόπος ζωής, η τηλεόραση  πανταχού παρούσα και οι παρουσιαστές ονομάζονται "συγγενείς" για να φαίνονται οικείοι και αγαπησιάρηδες. 

 

Τα προβλήματα του Montag ξεκινάνε τη μέρα που γνωρίζει την Clarisse, μια περίεργη συνεπιβάτισσα του στο αερότρενο, που μυρίζεται τη δουλειά του  επειδή βρωμοκοπά κηροζίνη. Η συνάντηση τους θα τον βάλει σε σκέψεις , κατάσταση σούπερ παράνομη στον κόσμο του Fahrenheit 451. Παράνομη - ξεπαράνομη ο τύπος αρχίζει να στροφάρει επικίνδυνα και ν' αντιμετωπίζει κριτικά  όσα βλέπουν τα ματάκια του. 

 

H συνέχεια έχει να κάνει μάλλον με την ψυχοσύνθεση του συγγραφέα,   που όπως λέει " Έχω κατηγορηθεί γι' αυτό το ειδεχθές έγκλημα που επισύρει την εσχάτη των ποινών : Έχω διαπράξει Αισιοδοξία" . 

Αλλά δεν πρόκειται να πω περισσότερα,  γιατί μετά θα βρωμάνε τα δικά μου τα χέρια κηροζίνη. 

 Το 1966 ο  François Truffaut το κάνει ταινία. Είναι η  πρώτη του έγχρωμη και  η  μοναδικη του στ' αγγλικά. Πρωταγωνιστές είναι ο Oskar Werner στο ρόλο του Montag και η Julie Christie που παίζει διπλό ρόλο, της συζύγου  (Linda) και της Clarisse. Οι φωτογραφίες είναι απ' την ταινία,  που κτγ μου είναι πολύ καλή μεταφορά του μυθιστορήματος. 

Αερότρενο θα πάρω, να ρθω πάλι να σε βρω.

Το Δεκέμβρη του 1919, δημοσιεύεται στο περιοδικό Popular Science η φοβερή ιδέα του παριζιάνου εφευρέτη Francis Lauer: Το αερότρενο. 

Το αερότρενο, σχήματος αυγού είναι ένας ωραίος συνδυασμός αεροπλάνου και τρένου που κινείται σε μια ράγα και αποτελείται από τέσσερις θαλάμους. Ένα για τις αποσκευές, ένα για καμιά τριανταριά επιβάτες, ένα για τη μηχανή και ένα μικρό κουβούκλιο για το μηχανοδηγό-πιλότο. Για την οδήγησή του, ο μηχανοδηγοπιλότος αρκεί να πασπατέψει το μοχλό που θ' ανοίξει τα φτερά...κι έφυγε.

Αυτός ο ωραίος συνδυασμός βέβαια είχε κάποιες πρακτικές ατέλειες: Για να κινηθεί τούτο το πράμα θα 'πρεπε η προπέλα του να είναι τόοοοοοοση (μετά συγχωρήσεως) ενώ τα φτερά θα του κόβανε τη φόρα. Για να μην πω για τη θεμελίωση, που θα κόστιζε ένα κάρο λεφτά. 

Γι 'αυτό, τούτη η μελέτη στον αεροσιδηροδρομισμό έμεινε στο ράφι και ο μπάρμπα Francis Lauer δεν έγινε ποτέ διάσημος εφευρέτης σαν τον Έντισον, ας πούμε.
  
Βέβαια, αν δε με απατά η μνήμη μου και δεν ήταν ληγμένα αυτά που ήπια για να μη φρικάρω στη διάρκεια της πτήσης, είχα μπει σε ένα τέτοιο τρένο (που όμως δεν είχε φτερά) κάπου 'κει γύρω στο Χίθροου.  Αλλά είπαμε...μπορεί και να 'μαι απατημένη ή και, η φαντασία μου να φταίει...